İzmir Kuş Cenneti’ne giderken deniz tarafında, uzaklarda etrafı ağaçlarla kaplı büyük bir yapı dikkatinizi çeker. Bu yoldan her geçişimde içimdeki merak biraz daha artmasına rağmen, önündeki kısmen zorlu arazi nedeniyle buraya ulaşmayı bugüne kadar hep ertelemiştim. CRF’yi aldığım ilk yıllarda araziden geçerek yapıya ulaşabileceğimi düşünüp bir pazar sabahı kestirme bir rotadan yola çıktım. Ancak daha yolun yarısına bile gelemeden devasa çoban köpeklerinin etrafımı sarmasıyla ilk off-road deneyimimi yaşayıp ana caddeye geri dönmek zorunda kaldım. Üstelik daha önce fark etmediğim, olası geçiş noktalarına kurulmuş çok sayıda ağıl olduğunu da o gün keşfettim. Bir başka denememde ağıllardan uzak bir rota belirledim ancak bu kez de yükselen deniz ve taşan su kanalları arazide ilerlememe izin vermedi. Yaklaşık bir yıl sonra aynı uzun rotayı yeniden denediğimde ise şans nihayet yaver gitti ve Çamaltı Tuzlası’na ulaşmayı başardım.

Gediz Deltası’nın kıyısında yer alan Çamaltı Tuzlası’nın geçmişi oldukça eskiye uzanıyor. Bölgede milattan önce 250-300 yıllarından itibaren kıyıda biriken tuzların ilkel yöntemlerle toplanarak işlendiği biliniyor. Tuzla, tarih boyunca farklı dönemlerde işletilerek geliştirilmiş; 1671-1672 yıllarında bölgeyi ziyaret eden Evliya Çelebi de Seyahatnâme’ sinde buradan Tuzla-i Melemeniye olarak bahsetmiş. Modern anlamdaki tesisleşme ise 19. yüzyılda başlamış, 1902 yılında Gediz Nehri’nin taşması sonucu büyük ölçüde zarar gören tuzla, sonraki yıllarda yeniden inşa edilerek genişletilmiş. Cumhuriyet döneminde Tekel bünyesinde faaliyet gösteren Çamaltı Tuzlası, uzun yıllar Türkiye’nin önemli tuz üretim merkezlerinden biri olmuş; aynı zamanda çalışanları için lojman, okul ve çeşitli sosyal birimleri bulunan küçük bir endüstri yerleşkesine dönüşmüş.

Bugün Çamaltı Tuzlası, özelleştirme sürecinden önce ya da bu süreçle birlikte büyük ölçüde atıl kaldığı anlaşılan eski tesisleri, zaman içerisinde doğayla iç içe geçmiş durumda. Ben de tesisi, Google Haritalar’da dikkatimi çeken helikopter pistinden başlayarak dolaştım ve geride kalan yapıları ve çevresindeki izleri fotoğrafladım.

Kaynak: Çamaltı Tuzlası Tarihçesi – Binbir Gıda Kurumsal – 2023